Kısa cevap: Milletvekili dokunulmazlığı TBMM Genel Kurulu'nun kararıyla kaldırılır. Bazı istisnai durumlarda ise Meclis kararına gerek kalmadan zaten işlemez.
Kural (Anayasa m. 83): Seçimden önce ya da sonra suç işlediği ileri sürülen milletvekili, Meclis kararı olmadan tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı ise hiç sorumlu tutulamaz (yasama sorumsuzluğu); bu koruma kaldırılamaz.
Nasıl kaldırılır? Milletvekili hakkında fezleke (dokunulmazlığın kaldırılması talebi) hazırlanır ve Adalet Bakanlığı aracılığıyla TBMM'ye gönderilir. Fezleke, Anayasa ve Adalet komisyonlarının üyelerinden oluşan Karma Komisyon'da görüşülür, ardından Genel Kurul'da oylanır. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili, karardan itibaren bir hafta içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapabilir (m. 85).
Meclis kararı gerekmeyen istisnalar:
- Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli,
- Soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar (temel hak ve özgürlüklerin devletin bütünlüğüne veya demokratik düzene karşı kötüye kullanılması).
Bu hâllerde de yetkili makam durumu hemen TBMM'ye bildirmek zorundadır. 14. madde atfının kapsamı hukukçular arasında tartışmalıdır.
Ayrıca: Milletvekili hakkında seçiminden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün infazı, üyeliği sona erene kadar ertelenir; bu sürede zamanaşımı işlemez. 2016'da Anayasa'ya eklenen geçici bir maddeyle, o tarihte Meclis'te bekleyen fezlekelere konu milletvekillerinin dokunulmazlığı toplu olarak kaldırılmıştı.
Kaynaklar:
- Anayasa m. 83: https://www.yasalar.org/anayasa/madde-83/
- Kemal Gözler, Yasama Dokunulmazlığı: https://www.anayasa.gen.tr/dokunulmazlik.htm
- Ersan Şen, Yasama Dokunulmazlığı Hakkında Bazı Sorunlar: https://sen.av.tr/tr/makale/yasama-dokunulmazligi-hakkinda-bazi-sorunlar
Henüz yorum yok.