Türkiye israil ile ticaret yapıyor mu ?

Türkiye, 2 Mayıs 2024 itibarıyla İsrail ile doğrudan ihracat ve ithalat işlemlerini durdurdu. Sosyal medyada ticaretin devam ettiğine dair paylaşılan bazı rakamların önemli bir kısmı ise Filistin'e gönderilen ürünlerin İsrail limanları ve gümrük noktaları üzerinden geçmesiyle ilişkilendiriliyor. Filistin'in kendi limanı ve bağımsız bir gümrük sistemi bulunmadığından, Türkiye'den Filistin'e giden malların İsrail üzerinden geçmesi gerekiyor.

Bu nedenle İsrail'in bazı ticaret istatistiklerinde Türkiye kaynaklı ürünlerin görülmesi, tek başına Türkiye'nin İsrail'e doğrudan ihracata devam ettiğini kanıtlamıyor. Ticaret Bakanlığı da Türkiye'nin gümrük sisteminin İsrail ile doğrudan ticarete kapalı olduğunu belirtiyor.

Kısacası, “İsrail verilerinde Türkiye görünüyor, demek ki gizlice ticaret devam ediyor” şeklinde doğrudan bir sonuç çıkarmak doğru değil. İddia değerlendirilirken ürünün nihai alıcısının İsrail mi yoksa Filistin mi olduğuna bakmak gerekiyor.

Türkiye İsrail ile ticaret yapıyor mu?

Türkiye İsrail ile ticaret yapıyor mu? sorusu özellikle 2 Mayıs 2024’ten sonra sıkça tartışılıyor. Resmi açıklamalara göre Türkiye, 2 Mayıs 2024 tarihinden itibaren İsrail ile ihracat, ithalat, transit ticaret ve serbest bölge işlemlerini tamamen durdurdu.

Yani resmi gümrük kayıtlarına göre bu tarihten sonra Türkiye’den İsrail’e doğrudan ihracat ya da İsrail’den Türkiye’ye doğrudan ithalat yapılmadığı belirtiliyor.

İsrail ile ticaret neden gündem oluyor?

Bu konu sosyal medyada sık sık şu iddialarla gündeme geliyor:

• “Türkiye İsrail ile ticareti sürdürüyor.”
• “TÜİK verilerinde İsrail ticareti görünüyor.”
• “Filistin’e giden ürünler İsrail’e gidiyor gibi kaydediliyor.”
• “Gemiler Türkiye’den İsrail’e mal taşıyor.”

Bu iddiaların bir kısmı eski verilerin yeniymiş gibi paylaşılmasından, bir kısmı da Filistin’e gönderilen ürünlerin İsrail limanlarından geçmesinden kaynaklanıyor.

2 Mayıs 2024’ten sonra ne değişti?

Ticaret Bakanlığı açıklamalarına göre 2 Mayıs 2024 itibarıyla:

• İsrail’e yönelik ihracat işlemleri durduruldu.
• İsrail’den ithalat işlemleri durduruldu.
• İsrail ile transit ticaret kapatıldı.
• Serbest bölgeler üzerinden İsrail’e ticaret yapılması da engellendi.
• Gümrük sisteminde İsrail’e yönelik işlem yapılmasının önü kapatıldı.

Bu nedenle Bakanlık, 2 Mayıs 2024’ten sonra İsrail ile ticaretin “sıfır” olduğunu açıklıyor.

Filistin’e giden ürünler neden karışıklık oluşturuyor?

En çok karıştırılan nokta burasıdır. Filistin’in kendi limanı ve bağımsız gümrük altyapısı olmadığı için Filistin’e giden bazı ürünler İsrail limanları üzerinden geçebiliyor.

Bu durumda ürünün nihai alıcısı Filistin olsa bile, bazı yabancı veri kaynaklarında hareket İsrail bağlantılı görünebiliyor. Bu da sosyal medyada “Türkiye İsrail ile ticarete devam ediyor” iddiasına yol açıyor.

TÜİK verilerinde İsrail görünüyorsa bu ne anlama gelir?

TÜİK veya dış ticaret verilerinde görülen rakamların hangi döneme ait olduğuna bakmak gerekir. 2 Mayıs 2024 öncesine ait ticaret verileri, sonradan yayımlanan tablolarda yer alabilir. Bu, ticaretin bugün devam ettiği anlamına gelmez.

Ayrıca bazı verilerde Filistin’e giden ürünlerin İsrail limanlarından geçmesi nedeniyle teknik kayıt farklılıkları oluşabilir.